تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی

تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی

ترس از بیماری آینده: نوع زیان، شرایط جبران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
در دنیای مدرن امروز، ازجمله حقوق بنیادین تعریف‌شده برای انسان‌ها دارا بودن آرامش روحی و دوری از استرس و فشار است. اگرچه استرس، ترس و نگرانی غالبا به‌عنوان جزئی طبیعی از زندگی انسان‌ها شناخته می‌شود و نه زیانی حقوقی، اما گاهی با دارا بودن شرایطی خاص به عنوان یک زیان حقوقی قابل جبران نیز تعریف شده است. یکی از مصادیق این نوع آسیب‌های روحی «ترس از بیماری آینده» است. جایی‌که فردی در اثر تقصیر یا خطای دیگری در معرض ابتلا به یک بیماری مهلک یا کشنده قرار می‌گیرد یا ریسک ابتلا به آن در او بالاتر از حد طبیعی می‌رود. در چنین شرایطی در صورتی‌که نقض وظیفه مراقبتی رخ داده باشد و ترس یا اضطراب معقول دارایِ مبنایی در خواهان ایجاد شده باشد، بیشتر محاکم امریکا – در راستای توسعه دکترینی خسارات معنوی- چنین ترسی را قابل جبران شناخته‌اند. از همین‌رو، نوشتار حاضر با روشی تطبیقی، توصیفی و تحلیلی به دنبال معرفی این نوع خاص از زیان‌های معنوی و شرایط لازم اثباتی آن است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه چنین خسارتی به‌طورخاص در حقوق ایران مورد تصریح قرار نگرفته اما با توجه به پذیرش قابلیت جبران صدمات روحی و نیز وجود سوابق فقهی درخصوص به‌رسمیت شناختن جبران خسارت «برای ترس و اضطراب» زیان‌دیدگان، مانعی برای پذیرش آن و صدور رأی براساس آن وجود ندارد. تنها چالش حقوقی در ایران وجود محدویت جبرانی در مطالبه همزمان خسارات بدنی و معنوی (تبصره 2 ماده 14 ق.آ.د.ک) است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
1.       اتکینسون، ریتا و جمعی از همکاران، (1388)، زمینه روان‌شناسی هیلگارد، ترجمه محمدنقی براهنی و جمعی از همکاران، تهران، نشر رشد، چاپ یازدهم.
2.       بابائی، ایرج، (1397)، حقوق مسئولیت مدنی و الزامات خارج از قرارداد، بنیاد حقوقی میزان، چاپ دوم.
3.       بهجت فومنی، محمد تقی، (1428 ق.)، استفتائات، قم، دفتر آیت‌اله بهجت.
4.       سلطانی‌نژاد، هدایت‌اله، (1394)، بررسی تطبیقی خسارت معنوی، انتشارات میزان دانش، چاپ اول.
5.       صفایی، حسین و رحیمی، حبیب‌اله، (1399)، مسئولیت مدنی تطبیقی، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، چاپ دوم.
6.       کاتوزیان، ناصر، (1387)، الزام‌های خارج از قراراد جلد اول: قواعد عمومی، انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ هشتم.
7.       میرشکاری، عباس، عبدی، مونا و ملکی، نفیسه، (1403)، مکافا و مدارا درباره فرهنگ مطالبه خسارت، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول.
مقالات
8.       یزدانیان علیرضا و مریم ثقفی، (1393)، «مسئولیت مدنی بیماران مبتلا به بیماری‌های واگیردار»، آموزه های فقه مدنی، (10) 6: 31-50.
منابع عربی
9.       حسینی مراغه‌ای، سید میرعبدالفتاح، العناوین الفقهیه، ج 1.
10.    شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی، الامالی، ج 1، موسسه ّعثه
11.    موسوی بجنوردی، سید حسن، القواعد الفقهیه، ج 1.
منابع انگلیسی
1.      Brickman, P & Campbell, D.T, (1971), Hedonic Relativism and Olanning the Good Society, IN M.H, Aplly (Ed), Adaption Level Theory: A Symposioum, NewYork Academic Press.
2.      Keeton, Page et al, (1984), Prosser and Keeton on the Law of Torts, 5th edition, West Group Pub.
3.      Lee, j.D, Lindahl, Barry, (1990), Modern Tort Law Liability and Litigation, West Group Pub.
4.      Brickman, P, Coates, D. & Janoff-Bluman, R, (1978), Lottery Winners and Accident Victims: Is Happiness Reltive?, Journal of Personality and Social Psychology, 36 (8): 917-927.
5.      Darby, John Patrick, (1988), Note, Tort Liability for Transmission of the AIDS Virus Damages for Fear of AIDS and Prospective AIDS, Wash & Lee. Law Review, 45 (1): 185-211.
6.      Faulkner, Dale & Woods, Kerin, (1985), Fear of Future Disability: An Element of Damages In A Personal Action, Western New England Law Review, 7 (4): 865-879.
7.      Gale, Christopher & Oakley-Brown, Mark, (2004), Generalized Anxiety Disorder, Evidence-Based Mental Health, 7 (2): 1302-1318.
8.      Green, E, Sturm, K.A & Evelo, A.J, (2016), Affective Forecasting About Hedonic Loss and Adaption: Implications for Damage Awards, Law and Human Behavior, 40 (3): 244-256.
9.      Janet. H, Smith, (1997), Increasing Fear of Future Injury Claims: Where Speculation Carries the Day, available at: https://Law-Journals-Books.vlex.com/vid/fear-injury-claims-speculation-carries-5375925.
10.  Lanin, Debbie, (1993), The Fear of Disease as a Compensable Injury: An Analysis of Claims Based on AIDS Fobia, St. John’s Law Review, 67 (1): 77-108.
11.  Lemaire, Emmanuelle, (2016), The Fear of Future Illness: An Analytical Comparison of English and French Law, Journal of European Tort Law, 7 (1): 1-31.
12.  Lucas, R.E, (2007), Long-time Disability Is Associated With Lasting Changes in Subjective Well-being: Evidence from Two Nationally Representative Longitudinal Studies, Journal of Personality and Social Psychology, 92 (4): 717-730.
13.  Morehead Dworkin, Terry, (1984), Fear of Disease and Delayed Manifestation of Injuries: A Solution or Pandora’s Box, Fordham Law Review, 53 (5): 527-577.
14.  Nordgren, L.F, Banas, K. & MacDonald, G, (2011), Empathy Gaps for Social Pain: Why People Underestimate the Pain of Social Suffering, Journal of Personality and Social Psuchology, 100 (1): 120-128.
15.  Price, Rohan, (2012), Asbestosis and Fear of Cancer in the United States: What are the Lessons?, Flinders Law Journal, 14: 107-130.
16.  Psychiatric Times, (2024), Additional Clinival Insights and Legal Ramifications, October 2024.
17.  Psychiatric Times, (2026), Clinical Cases and Medicolegal Implications of the Misperception of Resilience.
18.  Schiffer, Larry, Patton Boggs, Squire, (2020), “Can Fear or Emotional Distress Associated with Covid-19 Be a Bodily Injury?” Insurance and Reinsurance Disputes Blog, available at: https://natlawreview.com/article/can-fear-or-emotional-distress-associated-covid-19-be-bodily-injury.
19.  Sustein, C. R, (2008), Illusory Lossess, The Journal of Legal Studies, 37 (S2): S157-S194.
20.  Swedloff, R., & Huang, P.H, (2010), Tort Damages and the New Science of Happiness, Indian Law Journal, 85 (2): 553-597.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.