ترس از بیماری آینده: نوع زیان، شرایط جبران

میرشکاری, عباس; عبدی, مونا

doi:10.22034/jcil.2026.736461

ترس از بیماری آینده: نوع زیان، شرایط جبران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عباس میرشکاری ¹

مونا عبدی ²

¹ دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

² دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.22034/jcil.2026.736461

چکیده

در دنیای مدرن امروز، ازجمله حقوق بنیادین تعریف‌شده برای انسان‌ها دارا بودن آرامش روحی و دوری از استرس و فشار است. اگرچه استرس، ترس و نگرانی غالبا به‌عنوان جزئی طبیعی از زندگی انسان‌ها شناخته می‌شود و نه زیانی حقوقی، اما گاهی با دارا بودن شرایطی خاص به عنوان یک زیان حقوقی قابل جبران نیز تعریف شده است. یکی از مصادیق این نوع آسیب‌های روحی «ترس از بیماری آینده» است. جایی‌که فردی در اثر تقصیر یا خطای دیگری در معرض ابتلا به یک بیماری مهلک یا کشنده قرار می‌گیرد یا ریسک ابتلا به آن در او بالاتر از حد طبیعی می‌رود. در چنین شرایطی در صورتی‌که نقض وظیفه مراقبتی رخ داده باشد و ترس یا اضطراب معقول دارایِ مبنایی در خواهان ایجاد شده باشد، بیشتر محاکم امریکا – در راستای توسعه دکترینی خسارات معنوی- چنین ترسی را قابل جبران شناخته‌اند. از همین‌رو، نوشتار حاضر با روشی تطبیقی، توصیفی و تحلیلی به دنبال معرفی این نوع خاص از زیان‌های معنوی و شرایط لازم اثباتی آن است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه چنین خسارتی به‌طورخاص در حقوق ایران مورد تصریح قرار نگرفته اما با توجه به پذیرش قابلیت جبران صدمات روحی و نیز وجود سوابق فقهی درخصوص به‌رسمیت شناختن جبران خسارت «برای ترس و اضطراب» زیان‌دیدگان، مانعی برای پذیرش آن و صدور رأی براساس آن وجود ندارد. تنها چالش حقوقی در ایران وجود محدویت جبرانی در مطالبه همزمان خسارات بدنی و معنوی (تبصره 2 ماده 14 ق.آ.د.ک) است.

کلیدواژه‌ها

رنج‌های نامرئی

بیماری‌های ناشی از درمعرض قرارگیری

پنجره معقول اضطراب

سازگاری لذت‌جویانه

توهم تاب‌آوری

موضوعات