تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی

تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی

عدم تأثیر انتفاع مأذون در تحقق مسئولیت مدنی (تحلیل و نقد نظریه مراغی درباره رابطه اذن و امانت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
طبق نظر رایج و مشهور، اذن یکی از مسقطات ضمان است و بدون آنکه نیازی به تحقق شرط یا عنصر دیگری داشته باشد موجب زوال مسئولیت مدنی می‌گردد. با این حال نظریه‌ی دیگری نیز ابراز شده که اذن را به تنهایی برای نفی ضمان کافی نمی‌داند بلکه عدم انتفاع مأذون را شرط رهایی او از بار مسئولیت می‌شناسد. بر اساس این نظریه اگر مأذون از تصرفاتی که به استناد اذن انجام می‌دهد بهره می‌برد در برابر خسارت‌های احتمالی ضامن است یعنی منتفع شدن مأذون مانع سقوط مسئولیت مدنی است.
این نظریه‌ی اقلیت‏، مستند به مواردی از حکم به ضمانِ مأذون است که به‌زعم مبتکرِ آن میرعبدالفتاح مراغی، وجه مشترک همه آن موارد، انتفاع مأذون از تصرفات خویش است؛ درحالی‌که همه مواردِ استنادی قابل توجیه و دارای پاسخ است. ضمن آنکه راه حل ابتکاری واجد ایرادهای متعدد و غیر قابل پذیرش است. با پاسخ به موارد نقض و نیز تبیین ضعف و نارسایی‌های نظریه اقلیت معلوم می‌شود انتفاع یا عدم انتفاع مأذون تأثیری در نفی مسئولیت مدنی ندارد.
کلیدواژه‌ها

منابع فارسی
1-   قانون مدنی ایران
2-   فرهنگ فارسی معین
3-   امامى، سیدحسن (1370). حقوق مدنى. تهران: کتابفروشى اسلامیه، چاپ هشتم.
4-   جعفرى لنگرودى، محمدجعفر (1372). ترمینولوژى حقوق. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، چاپ ششم.
5-   جعفرى لنگرودى، محمدجعفر (1390). مبسوط در ترمینولوژى حقوق. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، چاپ پنجم.
6-   کاتوزیان، ناصر (1370). حقوق مدنى، ضمان قهرى، مسئولیت مدنى. تهران: دانشگاه تهران، چاپ سوم.
7-   محقق داماد، سید مصطفى و دیگران (1393). حقوق قراردادها در فقه امامیه. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، جلد دوم، چاپ سوم.
8-   محمدی، ابوالحسن (1378). قواعد فقه. تهران: میزان، چاپ دهم.
9-   عمید زنجانی، عباس‌علی (1393). قواعد فقه. تهران: انتشارات سمت، ج 1، چاپ سوم.
منابع عربی
10-    قرآن کریم
11-    قانون مدنی مصر
12-    ابن ابی‌جمهور احسایی، محمد (1405ه. ق.). عوالی اللئالی. قم: انتشارات سیدالشهدا.
13-    اصفهانى، محمدحسین (1427 ه. ق.). حاشیه کتاب المکاسب. قم: ذوی‌القربی، چاپ اول.
14-    بجنوردى، میرزاحسن (1419 ه. ق.). القواعد الفقهیه. قم: نشر الهادی.
15-    الحسینی المراغی، سید میرعبدالفتاح (1418 ه. ق.). العناوین. قم: دفتر انتشارات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول.
16-    حلى (علامه)، حسن‌بن یوسف‌بن مطهر اسدى (1413 ه. ق.). قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام‏. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،‏ چاپ اول.
17-    حلّى (فخرالمحققین)، محمدبن حسن‌بن یوسف اسدى (1387 ه. ق.). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ اول.
18-    خراسانى، ملامحمدکاظم (1415 ه. ق.). کفایه الاصول. قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ سوم.
19-    خویى، سید ابوالقاسم (1412 ه. ق.). مصباح الفقاهه فى المعاملات. مقرّر: محمدعلى توحیدى. بیروت: دارالهادى، چاپ اول.
20-    فاضل لنکرانی، محمد (1378). القواعد الفقهیه. قم: انتشارات مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، چاپ چهارم.
21-    فرحی، سید علی (1431 ه.ق). تحقیق فی القواعد الفقهیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
22-    مظفر، محمدرضا (بی‌تا). اصول الفقه. قم: موسسه اسماعیلیان، چاپ پنجم.
23-    مکارم شیرازى، ناصر (1411ه. ق.)، القواعد الفقهیه، قم، مدرسه الامام امیرالمؤمنین، چاپ سوم.
نجفى، محمدحسن (1413 ه.ق). جواهر الکلام فى شرح شرایع الاسلام. بیروت: دار احیاءالتراث العربى، چاپ هفتم.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.