مسئولیت مدنی معماران در قبال عدم رعایت الزامات پدافند غیرعامل، از موضوعات مهم و میان‌رشته‌ای در حوزه حقوق ساختمان، معماری و ایمنی شهری است. با گسترش ساخت‌وسازهای پیچیده و افزایش اهمیت حفاظت از جان و مال اشخاص، نقش معمار دیگر به طراحی زیبایی‌شناسانه و پاسخ‌گویی به نیازهای عملکردی محدود نمی‌شود، بلکه تصمیمات او در سازمان‌دهی فضایی، جانمایی کاربری‌ها، پیش‌بینی مسیرهای خروج، کاهش تمرکز خطر و رعایت ضوابط فنی می‌تواند در میزان آسیب‌پذیری ساختمان نقش تعیین‌کننده داشته باشد. پدافند غیرعامل در این زمینه به مجموعه تدابیری اشاره دارد که بدون استفاده از ابزارهای فعال، زمینه کاهش خسارات و افزایش ایمنی بنا را فراهم می‌سازد. از این رو، بی‌توجهی معمار به چنین الزامات و معیارهایی می‌تواند در صورت ورود ضرر، منشأ مسئولیت مدنی قرار گیرد. این مسئولیت ممکن است در برابر کارفرما بر مبنای نقض تعهدات قراردادی و حرفه‌ای و در برابر اشخاص ثالث بر پایه قواعد عام مسئولیت مدنی و منع اضرار تحلیل شود. تحقق مسئولیت مزبور منوط به احراز ارکانی مانند نقض مقررات یا استانداردهای حرفه‌ای، ورود ضرر و وجود رابطه سببیت میان رفتار معمار و خسارت وارده است. همچنین در پروژه‌های ساختمانی، به دلیل حضور عوامل متعدد از جمله ناظر، مجری و کارفرما، تعیین مسئولیت نیازمند بررسی دقیق نقش هر یک در ایجاد یا تشدید زیان است. مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی می‌کوشد مبانی، حدود و آثار مسئولیت مدنی معماران ناشی از عدم رعایت الزامات پدافند غیرعامل را تبیین کند و نشان دهد که رعایت این الزامات نه امری تشریفاتی، بلکه بخشی از تکلیف حرفه‌ای و حقوقی معمار در تأمین ایمنی و کاهش آسیب‌پذیری ساختمان است.