تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی

تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی

حکومت الزام‌های قانونی سلامت محور بر تراضی پزشک و بیمار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
چکیده
در حقوق ایران مسئولیت پزشک هم قراردادی است و هم بدون قرارداد؛ هرجاکه پزشک تعهد قراردادی خود را اجرا نکند در برابر بیمار مسئول است ولی وجود قرارداد، الزام‌های قانونی پزشک را از بین نمی‌برد. با وجود ا‌ین در مواردی که بین بیمار و پزشک قراردادی نیست یا قرارداد نسبت به آن ساکت یا باطل است پزشک مأذون در صورتی مسئول است که مرتکب تقصیر شده باشد و اگر بدون قرارداد ‌یا اذن دخالت کند مرتکب تقصیر شده است و مسئول هر نوع ز‌یان ناشی از دخالت، درمان خودسرانه و اقدام فضولی خود خواهد بود.
ماده‌ی 319 ق. م. ا. پیشین (مصوب 1370) بدون توجه به نوع رابطه‌ی پزشک و بیمار و مبنای مسئولیت حتی پزشک حاذق و مأذون را مسئول خسارات وارد بر بیمار قرار داده بود. ازاین‌رو پزشک معالج ناگزیر بود برای رهایی از مسئولیت قطع رابطه‌ی سببیت را ثابت یا پیش از درمان برائت خود را از بیمار یا ولی قانونی او تحصیل کند؛ ازاین‌رو مرسوم بود هرگاه پزشک پیش از درمان برائت خود را از بیمار ‌یا ولی قانونی او تحصیل می‌کرد (ماده 322 ق. م. ا.) مسئول نبود و از جبران خسارات ناشی از عمل خود معاف می‌شد ولی به‌موجب ماده‌ی 495 ق. م. ا. جدید (مصوب 1392) هرگاه پزشک در معالجاتی که انجام می‌دهد موجب تلف یا صدمه‌ی بدنی گردد ضامن دیه است مگر آنکه عمل او مطابق مقررات پزشکی و موازین فنی باشد یا پیش از معالجه از بیمار برائت گرفته باشد و مرتکب تقصیری هم نشود. به‌علاوه مطابق تبصره‌ی همین ماده در صورت عدم قصور یا تقصیر پزشک در علم و عمل برای وی ضمان وجود ندارد.
مطرح شدن اذن و رضایت بیمار یا ولی او به‌ویژه تحصیل برائت آزادی اراده در روابط حقوقی دو طرف را تقویت می‌کند ولی امری بودن مقررات نظام سلامت، حکومت الزام‌های قانونی سلامت‌محور بر تراضی پزشک و بیمار را تأیید می‌نماید. در این مقاله نظریه‌های مرتبط با این موضوع مطالعه و بررسی گردیده است.
کلیدواژه‌ها

منابع فارسی
1.   شجاع‌پور‌یان، سیاوش (1373). مسئولیت مدنی ناشی از خطا‌ی شغلی پزشک، ز‌یر نظر ناصر کاتوز‌یان. انتشارات فردوسی، چاپ اول.
2.   شهید‌ی، پیمان (1370) دندانپزشک و قانون. بی‌نا.
3.   صفا‌یی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله (1392). مسئولیت مدنی تطبیقی. تهران: سمت، چاپ پنجم.
4.   صفا‌یی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله (1397). مسئولیت مدنی(الزامات خارج از قرارداد). تهران: مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، چاپ اول.
5.   صفا‌یی، سید حسین و قاسم‌زاده، سید مرتضی (1403). حقوق مدنی، اشخاص و محجور‌ین. تهران: سمت، چاپ سی و چهارم. ص 18و 19.
6.   طباطبا‌یی ‌یزد‌ی، سید محمدکاظم (1409 ه.ق). عروه‌الوثقی. جلد دوم. بیروت: مؤسسه‌ی اعلمی، ص602، مسأله‌ی 5.
7.   عباد‌ی، شیر‌ین (1372). حقوق حرفه و فن؛حقوق پزشکی. گنج دانش.چاپ دوم.
8.   عباسی، محمود (1377). مجموعه‌ی مقالات حقوق پزشکی، جلد سوم (ترجمه و تألیف). انتشارات حقوقی، چاپ اول.
9.   کاتوز‌یان، ناصر (1374). حقوق مدنی، الزام‌ها‌ی خارج از قرارداد:ضمان قهر‌ی. تهران: دانشگاه تهران، چاپ اول.
منابع عربی
 
10.آل‌شیخ مبارک، قیس‌بن محمد (1377). حقوق و مسئولیت پزشکان در آ‌یین اسلام. ترجمه: محمود عباسی. حقوقی، چاپ اول.
11.البدو‌ی النجار، ند‌ی (1997م.). احکام المسئولیه. طرابلس-لبنان: المؤسسه الحد‌یثه للکتاب، الطبعه الاولی.
12.الحسینی،عبداللطیف (1987م.) المسئولیه المدنیه عن الاخطاء المهنیه، الطبیب-المهندس المعمار‌ی و المقاول، المحامی، الطبعه الاولی، الشرکه العالمیع للکتاب(دارالکتب اللبنانی- دارالکتب العالمی).
13.الحلی، ابی‌جعفر محمدبن منصوربن احمدبن ادر‌یس، معروف به ابن ادر‌یس (1411 ه.ق.) کتاب السرائر، الحاو‌ی لتحر‌یرالفتاو‌ی. جلد سوم. قم: مؤسسه‌ی نشر اسلامی، چاپ دوم.
14.عبدالدائم، احمد (1999م.). اعضاء جسم الانسان ضمن التعامل القانون، (رساله مقدمه لنیل شهاده الدکتوراه فی الحقوق). بیروت،40-43.
15.عنا‌یت‌الله محمد، عصمت‌الله (1414 ه. ق). الانتفاع باجزاء الآدمی فی الفقه الاسلامی. لاهور: مکتبه جراغ اسلام: الطبعه الاولی، 55-63.
16.موسو‌ی خوئی، سید ابوالقاسم. (بی تا)، مصباح الفقاهه فی المعاملات. به قلم میرزا محمدعلی توحید‌ی. بیروت: دارالهاد‌ی، جلد2، 249و250.
17.نجفی، شیخ محمدحسن (بی‌تا). جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الاسلام. جلد42. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، چاپ هفتم. ص44 به بعد.
18.النقیب، عاطف (1987). المسئولیه الدنیه عن الاخطاء المهنیه، الطبیب، المهندس المعمار‌ی. لبنان: الشرکه العالمیه للکتاب، و المقاول، المحامی. الطبعه الاولی.
منابع انگلیسی
 
1.      Anna's, George J. Some Choice; Law; Medicine; and The market. Oxford.
2.      Bainham Andrew, Children (2005). The Modern Law. Third Edition, Bristol: Family Law. P. 254-257.
3.      Bell, John/Boyron; Sophile and Whittaker; Simon (1998). Principles of French Law; Oxford University press.
4.      Harpwood, Vivienne (2003). Modern Tort Law. Fifth Edition. London: Cavendish Publishing Limited, p. 127.
5.      Kennedy; Ian& Grubb; Andrew (2000). Medical law. Third Edition. Oxford university press.
6.      Ladou, Joseph (1981). Occupational Health Law; A Guide for industry. NewYork and Basel: Marcel Dekker/INC.
7.      Lunney; Mark&Oliphant; Ken (2000). Tort Law; text And Terials. Oxford.
8.      Mchale; Jean&Fox; Marie&Gunn (2007). Michael&Wilkinson;Stephen;Helth Care Law; Text and materials. London: Sweet&Maxwell.
9.      Owen, David G (1995). Philosophical foundations of tort law. NewYork: Clarendon press. Oxford.
10.  Uribe; Constance G. (1999). The Health Care Provider's Guide to Facing the Malpractice Deposition. London/Boca Rata; New York/Washington D.C.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.